Olay rehberi
Dosyalar şifrelendi ya da bir ekran ödeme istiyor
Dosyalar açılmıyor, yeni bir uzantı taşıyor ya da bir not veya kilit ekranı ödeme istiyor; polis adına yazılmış ekranlar da buna dahildir.
Adımları sırayla izleyin. Bir adım bitince işaretleyin; işaretler bu tarayıcıda kalır. Size uymayan bir adımı atlayın.
Bu sizin durumunuz mu?
- Dosyalarınız açılmıyor ve tanımadığınız bir uzantı taşıyor.
- Bir not, duvar kâğıdı ya da tam ekran mesaj, çoğunlukla kripto parayla ödeme istiyor.
- Bir ekran polisten ya da başka bir makamdan geldiğini ve suç işlediğinizi söylüyor. Kilit ekranındaki ödeme talebi, hangi adı kullanırsa kullansın, bir suçlunun talebidir.
- Birkaç bilgisayar ya da ortak klasör aynı anda etkilenmiş.
Adımlar
İlk 15 dakika
Aynı gün
Sonraki günler
Yapmayın
- Ödeme yapmayın. Ödeme, dosyalarınızı geri alacağınızı güvence altına almaz ve sonraki saldırıyı finanse eder.
- Gönderenle pazarlık yapmayın ve notta yazan iletişim bilgilerini kullanmayın.
- Delil saklanmadan cihazı biçimlendirmeyin ya da sistemi yeniden kurmayın.
- Arama sonuçlarından, reklamlardan ya da mesajlardan gelen “şifre çözücü” programları çalıştırmayın.
Delil olarak saklayın
- Ekranın ve notun fotoğrafları; üzerindeki adres ya da tanımlayıcıyla birlikte.
- Adları ve uzantılarıyla bir iki şifrelenmiş dosya; dokunulmadan.
- İlk fark ettiğiniz saat; etkilenen cihazların ve klasörlerin listesi.
- Olayı başlatmış olabilecek mesaj, ek ya da indirme.
Nereye bildirilir
BT sorumlunuz ya da hizmet sağlayıcınız
Ne zaman: Cihaz iş yerinde kullanılıyorsa ya da bir ağı paylaşıyorsa hemen.
Nasıl: Etkilenen sistemlerde bir şey değiştirilmeden önce haber verin ve notlarınızı paylaşın.
Siber Güvenlik Başkanlığı (USOM hizmetleri)
Ne zaman: Bugün.
Nasıl: siberguvenlik.gov.tr üzerindeki siber ihbar ve zararlı bağlantı bildirimi hizmetlerini kullanın.
Polis merkezi, Cumhuriyet Başsavcılığı ya da Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü (EGM)
Ne zaman: Suç duyurusunda bulunmak istiyorsanız ya da kayıp önemliyse.
Nasıl: İmzalı dilekçeyle ve elden başvurulur; EGM SSS, dilekçenin e-postayla gönderilmediğini belirtir. Şikâyete bağlı suçlarda mağdurun kendisi başvurmalıdır. Sakladığınız delilleri yanınıza alın.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK)
Ne zaman: Veri sorumlusuysanız ve kişisel veri etkilendiyse.
Nasıl: Veri sorumlusu, ihlali öğrendiği andan itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat içinde Kurula bildirir; gecikme varsa gerekçesi bildirime eklenir (2019/10 sayılı Kurul Kararı).
Bankanız ya da kart çıkaran kuruluş
Ne zaman: Yalnızca ödeme yaptıysanız ya da cihazda kart bilgisi varsa.
Nasıl: Kartınızın arkasındaki ya da bankanın resmî sitesindeki numarayı arayın, olanı anlatın ve bir başvuru numarası isteyin.
Olay kaydı
Notlar bu cihazdaki tarayıcıda kalır; ZEKASTRA'ya ya da başka birine hiçbir zaman gönderilmez. Bu tarayıcı profilini kullanan herkes onları okuyabilir; işiniz bitince kaydı temizleyin.
Kaynaklar
Bu rehber genel bilgidir, hukuki danışmanlık değildir. Hesabı ya da parayı geri getiremez. Bankanızın, işvereninizin ve resmî makamların yönergelerine uyun.