01Kapsam
- Görsellerde Exif, XMP ve IPTC üst verisi: çekim zamanı, saat farkı, GPS, cihaz, yazılım
- JPEG yapısı: nicemleme tabloları, küçük resim tutarlılığı, çift sıkıştırma göstergeleri
- Video kapları (MP4/MOV): atomlar, oluşturma zamanları, kodlayıcı dizeleri, kare hızı ve düzenleme listesi tutarlılığı
- Ofis belgeleri: core/app özellikleri, revizyon kimlikleri, izlenen değişiklikler, gömülü nesneler, şablon zincirleri
- PDF: Info sözlüğü ile XMP, artımlı güncellemeler, producer ve creator dizeleri, imza geçerliliği
- Köken sinyalleri: varsa C2PA bildirimleri, platform yeniden kodlama parmak izleri
02Yanıtladığı sorular
- Bu fotoğraf, üst verinin söylediği zamanda ve yerde mi çekildi?
- Bu görsel ya da video çekimden sonra düzenlendi mi; nasıl?
- Bu belge taşıdığı tarihte mi oluşturuldu, yoksa geriye mi tarihlendi?
- Bu PDF imzalanan sürüm mü, yoksa sonradan değiştirildi mi?
- Bu dosya, üst veriyi silen ya da yeniden yazan bir mesajlaşma platformundan ya da sosyal ağdan geçti mi?
03Kullanılan delil
| Kaynak | Ne verir | Not |
|---|---|---|
| Dosya sistemi üst verisiyle, ilk depolama konumundan özgün dosya | Gömülü üst veri, yapı, karşılaştırılacak dosya sistemi zamanları | Sohbet ya da e-postayla alınan kopya yeniden kodlanmıştır; cihazı ya da özgün depoyu isteyin. |
| Çekim cihazı ya da fotoğraf veri tabanı (Photos.sqlite, gphotos) | Çekim, içe aktarma, düzenleme ve konumun bağımsız kaydı | Dışa aktarılan dosya düzenlenmiş olsa bile veri tabanı özgün hâli tutabilir. |
| Aynı cihazdan ya da yazılımdan referans örnekler | Karşılaştırılacak beklenen üst veri alanları, nicemleme tabloları, kodlayıcı dizeleri | Aynı modelden bilinen iyi bir örnek, 'olağan dışı'yı 'tutarsız' ya da 'tutarlı'ya dönüştürür. |
| Belge revizyon geçmişi (bulut sürücülerde sürüm geçmişi, izlenen değişiklikler, yedekler) | Oluşturma ve düzenlemeler için bağımsız tarihler | Bulut sürüm geçmişi sunucu tarafı kanıttır ve kullanıcı tarafından düzenlenemez. |
04Nasıl ele alınır
Dosyanın hash değerini alın ve içerikle tanımlayın
Hash değerini kaydedin, biçimi imzasından doğrulayın; uzantı, beyan edilen tür ve gerçek yapı arasındaki her uyuşmazlığı not edin.
Her üst veri katmanını ayrı ayrı okuyun
Exif, XMP, IPTC, kap atomları, PDF Info ve XMP, OOXML core ve app bölümleri. Her alanı kaynağıyla tablolayın ve iç tutarlılık için karşılaştırın.
Dış referanslarla karşılaştırın
Cihaz veri tabanı kayıtları, dosya sistemi zamanları, bulut sürüm geçmişi, ilgili olduğunda iddia edilen zaman ve yer için güneş konumu ve hava durumu, aynı cihaz ya da yazılımdan bir referans örnek.
Yapıdaki düzenleme izlerini arayın
Yazılım etiketleri, uyuşmayan küçük resimler, çift sıkıştırma örüntüleri, imzadan sonra PDF artımlı güncellemeleri, revizyon kimliği boşlukları, iddia edilen tarihten sonraya ait şablon adları.
Tutarlılık terimleriyle sonuca varın
'Tutarlı', 'tutarsız' ya da 'belirlenemiyor'; her biri belirli gözlemlere bağlı. Tespit edilen düzenleme olmaması özgünlüğü kanıtlamaz.
05Artefaktlar
Bu alanın arkasındaki kütüphane kayıtları:
06Tuzaklar
- OffsetTimeOriginal yoksa Exif DateTimeOriginal saat dilimi içermez; çekim anındaki cihaz dilimi ayrıca belirlenmelidir.
- GPS etiketleri cihazın konum tahminini kaydeder; bu güncel olmayabilir, sahte olabilir ya da kapalı alanda bulunmayabilir.
- Mesajlaşma platformları Exif'i siler ve görselleri yeniden kodlar; eksik üst veri müdahale kanıtı değildir.
- Ofis 'oluşturma' tarihleri şablonlarla taşınır; yeni bir belge şablonunun oluşturma tarihini taşıyabilir.
- Hata düzeyi analizi ve benzeri görsel yöntemler en iyi durumda işaret edicidir ve tek başına güvenilir değildir.
07Rapor ne belirtir
- Dosya kimliği: ad, boyut, hash, gerçek biçim, kaynak konum ve nasıl elde edildiği.
- Ham değerler, çözülmüş değerler ve saat dilimi dayanağıyla katman başına üst veri tablosu.
- Her biri için kullanılan referansla, tutarlılığı ve tutarsızlığı destekleyen gözlemler ayrı ayrı.
- Beyan edilen anlatımla tutarlılık olarak ifade edilmiş sonuç ve belirlenemeyen kalanlar.
08Bir rapora sorulacaklar
- Özgün dosya mı incelendi, yoksa bir platformdan geçmiş bir kopya mı?
- Çekim zamanı için hangi saat dilimi varsayıldı ve hangi dayanakla?
- Aynı cihaz ya da yazılımdan bir referans örnek kullanıldı mı?
- Sonuç 'tutarlı' mı diyor, yoksa özgünlük kanıtı mı iddia ediyor?