ZEKASTRA

İnceleme laboratuvarı

Hukuki ve standart çerçeve

Dijital delil, ancak arkasındaki işleyiş kadar değerlidir. Hukuk; delilin ne zaman, kim tarafından toplanabileceğine ve bir raporun kabul edilebilir olup olmadığına karar verir; standartlar ise işin, başka bir inceleyicinin tekrarlayabileceği biçimde nasıl yapıldığına karar verir. Bu sayfa, işi çerçeveleyen Türk hukukunu ve uluslararası standartları bir araya getirir ve bunların gerektirdiği, bir raporun yanıtlayabilmesi gereken soruları listeler. Hukuki tavsiye değil, yönlendirmedir; belirli bir işlem için yetki, o olaya uygulanan mahkeme kararından, kanundan ya da talimattan gelir.

01İlkeler

  1. Önce yasal yetki

    Toplama ve inceleme belirli bir yetkiye dayanır: bir mahkeme kararı, bir savcılık talimatı ya da veri sahibinin aydınlatılmış onayı. Yetki kapsamı tanımlar; çalışma onun içinde kalır.

  2. Bütünlük ve kırılmamış zincir

    Delil, edinimde hash'lenir ve her devir kaydedilir; böylece incelenen öğenin el konulan öğe olduğu ve arada hiçbir şeyin değişmediği kanıtlanabilir.

  3. Tekrarlanabilirlik

    Yöntemler, araçlar ve sürümler kaydedilir; böylece aynı delille çalışan ikinci bir inceleyici aynı sonuca ulaşır. Tekrarlanamayan bir bulgu, bulgu olarak belirtilmez.

  4. Ölçülülük ve veri koruması

    İnceleme, yetkinin kapsadığıyla sınırlıdır. Kapsam dışında karşılaşılan kişisel veri kullanılmaz; ilgi ve gereklilik, neyin okunup raporlandığını sınırlar.

  5. Bilirkişinin tarafsızlığı

    İnceleyici bir tarafa değil, mahkemeye hizmet eder. Bulgular ve sınırları, işi kim talep etmiş olursa olsun aynı biçimde raporlanır.

02Türk hukuku

  • 6754Bilirkişilik Kanunu (6754)

    Mahkemece atanan bilirkişinin kim olabileceğini, sicili, görevleri, tarafsızlığı ve bilirkişi raporlarından beklenen standartları düzenler.

  • CMKCeza Muhakemesi Kanunu (5271)

    Ceza yargılamasında delili, bilirkişinin atanması ve görevleri ile el konulan öğelerin incelenmesi dâhil çerçeveler. Uygulanan belirli maddeler her olayda mahkeme ya da savcı tarafından belirlenir.

  • HMKHukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)

    Hukuk yargılamasında delili ve bilirkişi incelemesini, bilirkişi raporlarının nasıl talep edildiği, itiraz edildiği ve değerlendirildiği dâhil çerçeveler.

  • 6698Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698)

    Kişisel verinin işlenmesine ilişkin kuralları koyar. Bir inceleme kişisel veriye dokunduğunda ilgilidir; neyin okunabileceğini, saklanabileceğini ve raporlanabileceğini ve ne kadar süreyle olduğunu sınırlar.

  • 5651İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Kanunu (5651)

    İnternet yayınlarını ve sağlayıcıların belirli trafik ve erişim kayıtlarını saklamasını düzenler; bir inceleme sağlayıcıda tutulan günlüklere dayandığında ilgilidir.

03Uluslararası standartlar

04Raporun yanıtlaması gerekenler

  • Delil hangi yetkiyle toplandı ve inceleme bu yetkinin kapsamı içinde kalıyor mu?
  • Gözetim zinciri eksiksiz ve kırılmamış mı; hash değerleri edinimde kaydedilip incelemeden önce doğrulandı mı?
  • Yöntemler ve araçlar amaç için uygun ve doğrulanmış mıydı; sürümleri kaydedildi mi?
  • İkinci bir inceleyici her bulguyu aynı delilden tekrarlayabilir mi?
  • Kapsam dışındaki kişisel veri korundu mu ve raporlama ilgili ve gerekli olanla sınırlı mı?
  • Rapor gözlemi yorumdan ayırıyor mu ve her sonucun sınırlarını belirtiyor mu?

Bu sayfa genel başvuru materyalidir; hukuki tavsiye değildir ve belirli bir olayı yöneten mahkeme kararının, kanunun ya da talimatın yerine geçmez. Kanunlar değişir; birincil kaynak bağlantıları esastır ve uygulanacak maddeler her meselede mahkeme ya da savcı tarafından belirlenir.