SOP-01 · Cihazların güvence altına alınması, belgelenmesi ve el konulması

Olay yerinde ilk müdahale

Olay yerinin güvence altına alınması, her cihazın bulunduğu hâliyle belgelenmesi, canlı toplama ile kapatma arasında karar ve veri kaybetmeden paketleme.

01Amaç ve kapsam

Dijital cihazları bulundukları yerden laboratuvara, delil değeri bozulmadan ve işlenişleri eksiksiz belgelenmiş olarak getirmek.

Yetkili bir el koyma ya da kurum içi olay sırasında karşılaşılan bilgisayarlar, sunucular, telefonlar, tabletler, depolama ortamları, ağ ekipmanı, kameralar ve diğer cihazlara uygulanır. Olay yerine varıştan kabulde teslime kadar olan dönemi kapsar.

02Ön koşullar

  • Nelere el konulabileceğini, yerinde imaj alınıp alınamayacağını ve parola istenip istenemeyeceğini tanımlayan yazılı yetki.
  • Kit: kamera, etiketler, kurcalamaya karşı güvenli torbalar, antistatik torbalar, güç bankalı korumalı (Faraday) torbalar, yazma engelleyici, steril depolama, eldiven, formlar.
  • Kaynağı not edilmiş bir referans saat (eşitlenmiş telefon ya da saat).

03Adımlar

  1. Alanı güvence altına alın

    İnsanları cihazlardan, klavyelerden, güç anahtarlarından ve ağ ekipmanından uzak tutun. Uzaktan silme riskini azaltmak için cihazlar güvence altına alınana kadar bulunanlardan telefon kullanmamalarını isteyin.

    KayıtVarış zamanı, bulunan kişiler, kimin neyi güvence altına aldığı.

  2. Dokunmadan önce fotoğraflayın

    Odanın genel görünümü, yerindeki her cihaz, kablo bağlantıları, bulunduğu hâliyle ekranlar. Açık her ekranın en az bir fotoğrafında referans saati de gösterin.

    KayıtCihaz etiketlerine eşlenmiş fotoğraf numaraları.

  3. Her cihazı envantere alın

    Her öğe için: tür, marka, model, seri numarası ya da IMEI, görünüyorsa depolama boyutu, durum (açık/kapalı/kilitli/hasarlı), tam konum, bağlantılar, yakınında bulunan parola ya da PIN. Benzersiz bir delil numarası verin ve öğeyi etiketleyin.

    KayıtDelil kabul formu, öğe başına bir satır.

  4. Açık bilgisayarlar: karar verin ve belgeleyin

    Kapatmayın. Tarih, saat ve saat dilimi görünür biçimde ekranı fotoğraflayın. Yıkıcı bir süreç gözle görülür biçimde çalışıyorsa gücü cihaz ucundan kesin. Şifreleme göstergelerini ve ağ bağlantılarını kontrol edin. Canlı toplama yetkili ve gerekçeliyse SOP-06'yı izleyin; aksi hâlde ağdan yalıtın ve güç kablosunu cihazdan çekerek belgelenmiş bir kapatma yapın.

    KayıtKarar, gerekçe, zaman, kim karar verdi; basılan her tuş.

  5. Kapalı bilgisayarlar

    Açmayın. Tüm kabloları ve portları fotoğraflayıp etiketleyin. Güç kablosunu duvardan değil cihazdan çıkarın. Optik sürücüleri ve kart okuyucuları cihazı açmadan kontrol edin. Sürücü yuvalarını ve portları mühürleyin.

    KayıtÖğe başına mühür numaraları.

  6. Mobil cihazlar

    Açıksa açık tutun ve yalıtın: ekran erişilebilirse Wi-Fi ve Bluetooth kapalı uçak modu, aksi hâlde içinde güç kaynağı olan korumalı torba. Ekranı ve gösterilen saati fotoğraflayın. Kapalıysa kapalı bırakın. Şarj cihazlarına ve kablolara el koyun. IMEI, SIM/ICCID ve varsa hafıza kartını ayrı ayrı kaydedin.

    KayıtYalıtım yöntemi ve zamanı; el koyma anındaki güç durumu.

  7. Paketleyin ve mühürleyin

    Ortam ve kartlar için antistatik torbalar; kablosuz cihazlar için korumalı torbalar; varsa özgün ambalaj. Açılış boyunca imzalı ve tarihli kurcalamaya karşı güvenli mühürler. Evrakı cihazlardan ayrı tutun.

    KayıtMühür numarası, paketleyen, zaman.

  8. Koruma zincirini açın

    Her öğe ilk koruma satırını olay yerinde alır: delil numarası, tanım, toplayan, zaman, nereden. Sonraki her teslim, her iki imzayla bir satır ekler.

    KayıtKoruma zinciri formu başlatıldı.

  9. Nakil

    Darbe, ısı, nem ve manyetik alanlardan koruyun. Öğeleri araçlarda gözetimsiz bırakmayın. Formlarla birlikte kabule teslim edin.

    KayıtÇıkış ve varış zamanları; araç; taşıyan.

04Üretilen kayıtlar

  • Delil numaralarına dizinlenmiş olay yeri fotoğrafları
  • Delil kabul formu (öğe başına bir satır)
  • İlk koruma satırıyla koruma zinciri formu
  • Açık cihazlar için karar günlüğü

05Tuzaklar

  • Ekranı uyandırmak için Enter'a ya da güç düğmesine basmak kilit ya da kapanma tetikleyebilir; fareyi hareket ettirin ya da Shift'e basın.
  • Korumalı torbadan geçen bir şarj kablosu anten görevi görür; güç kaynağı torbanın içinde olmalıdır.
  • Fişi duvardan çekmek bir UPS'in cihazı beslemesine izin verir; cihaz ucundan çıkarın.
  • Etiketsiz kablolar ve yuvalar inceleme için yeniden bağlanamaz; çıkarmadan önce bağlantıları fotoğraflayın.

06Formlar

07Standartlar

  1. INTERPOL — Guidelines to Digital Forensics First Responders
  2. ISO/IEC 27037:2012 — Identification, collection, acquisition and preservation of digital evidence
  3. RFC 3227 — Guidelines for Evidence Collection and Archiving
  4. NIST SP 800-101 Rev. 1 — Guidelines on Mobile Device Forensics