Yazdırılabilir rehber · 6–8 yaş

Hece’yle Sesler ve Sözcükler

Her ders; sesleri, heceleri, sözcükleri ve kısa cümleleri gösteren basılı kartlarla çalışır. Çocuktan seçmeden önce sesleri, sözcüğü ya da cümleyi yüksek sesle söylemesini isteyin. Türkçe sayfa Türkçe sözcükleri, İngilizce sayfa İngilizce sözcükleri kullanır; ikisi birbirinin çevirisi değildir, çünkü iki dilin sesleri ve yazımı farklıdır. Bu set harf ve ses alıştırmasıdır; okuma ya da işitme değerlendirmesi değildir.

Malzeme: Ekran yeterlidir. İsteğe bağlı: aynı harfleri, heceleri ve sözcükleri taşıyan kâğıt kartlar ve sesleri vurarak saymak için bir kalem. Hiçbir şey yazılmaz, kaydedilmez, fotoğraflanmaz ya da paylaşılmaz. Cihazın kendi sesi tam sözcükleri ve kartları okuyabilir; tek sesleri söyleyemez, onları siz söylersiniz. Her görev ses kapalıyken de yapılabilir.

Dersleri aç

Neyi gözlemleyebilirsiniz?

Çocuğun bütün sesleri sırayla birleştirip birleştirmediğine, harf ya da hece yerine sesleri sayıp saymadığına, bir sesi harfiyle eşleyip eşleyemediğine, heceyi doğru sırayla kurup kurmadığına, soldan sağa okuyup okumadığına, yalnız bir sesi değiştirip değiştirmediğine ve yalnızca cümlede yazanı kullanıp kullanmadığına bakın. Göstermek, söylemek ve kart taşımak kabul edilir. Acele etmeyin: yavaş ve dikkatli okumak iyi okumaktır.

“Hangi sesleri duyuyorsun?”, “Bu sesi hangi harf gösteriyor?” ya da “Cümle ne söylüyor?” diye sorun. Yıldız yalnızca bu cihazda ders görevini kaydeder; okumayı, işitmeyi ya da beceriyi ölçmez. Gerçek çocukların anlayışı, eğitimci incelemesi ve ekran okuyucular ayrıca doğrulanmalıdır.

Ders 1

Sesleri birleştir

Hedef: Üç ya da dört ayrı sesi birleştirip tek bir sözcük yapar.

Sesleri harf adıyla değil, ses olarak kendiniz söyleyin: k için “ke” demeyin, arkasına ünlü katmadan kısa bir “k” çıkarın. Cihaz sesi tek bir sesi söyleyemez; çocuk kartları okurken sesleri siz modellersiniz. Türkçede bir harf bir sesi gösterir, bu yüzden kartlardaki harfler sesleri temsil eder. Seçeneklerin altındaki resim adları bir yardımdır; amaç sesleri sırayla birleştirmektir.

Başlangıç: Bir sözcüğün seslerini kendiniz yavaş, sonra hızlı söyleyin; örneğin m, a, s, a. Sözcüğü çocuğun söylemesine izin verin.
Destek cümlesi: “Sesleri sırayla söyle. Şimdi onları birbirine yaklaştır.”
Sık karışıklık: Çocuk yalnız ilk sesi söyleyebilir ya da sesleri ayrı bırakabilir. Sözcüğü düzeltmeyin; sesleri yeniden yavaşça söyleyip çocukla birlikte birleştirin.
Aktarımı gözlemleme: Üç ya da dört sesli yeni bir sözcük verin; çocuk yalnız ilk iki sesi değil, bütün sesleri birleştiriyor mu, gözleyin.

Göster: Hece “masa” sözcüğünü her seferinde bir ses ekleyerek kuruyor. Kartları Hece’nin söylediği sıraya diz.

Ders 2

Sözcüğü seslerine ayır

Hedef: Kısa bir sözcüğü ayrı seslerine ayırır.

Türkçede bir harf bir sesi gösterir, bu yüzden harfleri saymak sesleri saymaktır. Hece sesleri sayar, heceleri değil; hece dersi daha sonra gelir. Sayma görevindeki yıldız yalnız çocuğun seçtiği sayıyı gösterir; çocuktan vururken sesleri yüksek sesle söylemesini isteyin.

Başlangıç: “Su” sözcüğünü yavaş söyleyin ve her ses için masaya bir kez vurun.
Destek cümlesi: “Yavaş söyle. Her ses için bir kez vur.”
Sık karışıklık: Hece ile ses karışabilir: “el-ma” iki hece, dört seslidir. Heceleri değil, sesleri sayın.
Aktarımı gözlemleme: top, süt, nar ya da elma gibi yeni sözcükler deneyin; çocuk hece ya da harf değil, ses sayıyor mu, gözleyin.

Göster: Hece “masa” diyor. Seslerini numaralı yerlere koy. Bir kartı yeniden kullanabilirsin.

Ders 3

Ses ve harf

Hedef: Bir resim sözcüğünün ilk ya da son sesini, onu gösteren harfle eşler.

Harfler sesleri gösterir; ancak cihaz sesi yalnız tam sözcükleri ve harf adlarını okur. Bir harf düğmesi okunduğunda harfin sesini değil adını duyarsınız (örneğin b için “be”); sesi siz söyleyin. Türkçede ş, ç, ğ, ı, ö ve ü gibi harflerin her biri tek bir sesi gösterir. Bu yaşta b ile d’yi karıştırmak yaygındır; acele etmeyin.

Başlangıç: m kartını gösterip m sesini söyleyin. Çocuktan bu sesle başlayan bir resim sözcüğü bulmasını isteyin.
Destek cümlesi: “Sözcüğü yavaş söyle. Önce ne duyuyorsun? Bu sesi hangi harf gösteriyor?”
Sık karışıklık: Çocuk harfi adına ya da şekline göre seçebilir. Sese dönün: sesi yeniden söyleyip karşılaştırın. b ile d birbirinin aynadaki görüntüsüdür; bu olağandır.
Aktarımı gözlemleme: Yeni bir sözcük verin; çocuk ilk sesin ve son sesin harfini harf adına dayanmadan buluyor mu, gözleyin.

Göster: “Dal” sözcüğünü yavaş söyle. İlk sesinin harfini ve son sesinin harfini yerlerine koy.

Ders 4

Heceleri kur

Hedef: İki ya da üç heceli bir sözcüğü, hecelerini söylendikleri sırayla dizerek kurar.

Hecede bir ünlü ses bulunur; her hece için bir kez alkışlayın ya da vurun. Türkçede iki ünlü arasındaki tek ünsüz sonraki heceyle gider (ka-lem, a-ra-ba), yan yana iki ünsüz ise ayrılır (el-ma). Hece, bir harf ya da tek bir ses değildir.

Başlangıç: masa ya da araba gibi tanıdık bir sözcüğün hecelerini alkışlayın, sonra kartlardan bir sözcük kurun.
Destek cümlesi: “Her vuruşta bir kez alkışla. Önce ne söylüyorsun?”
Sık karışıklık: Çocuk harflere ya da seslere göre ayırabilir (k-a-l-e-m) ya da tek ünsüzü ilk hecenin sonuna koyabilir (kal-em). Sözcüğü alkışla birlikte yavaş söyleyip ünsüzün sonraki vuruşu başlattığını gösterin.
Aktarımı gözlemleme: tarak ya da sabun gibi başka bir sözcük verin; çocuk heceleri sırayla kuruyor ve tek ünsüzü sonraki ünlüyle birlikte tutuyor mu, gözleyin.

Göster: Hece “kurbağa” diyor. Üç hecesini yerlerine koy.

Ders 5

Sözcüğü oku

Hedef: Kısa ve düzenli yazılmış bir sözcüğü, seslerini soldan sağa söyleyerek okur.

Burada okumak, harfleri çözmek demektir: çocuk sözcüğü görür, seslerini soldan sağa söyler ve birleştirir. Cihaz sesi bir sözcüğü ancak çocuk seçtikten sonra okur; yani cevabı önceden vermez. Türkçe sözcükler yazıldığı gibi okunur; her harf bir sesi gösterir.

Başlangıç: Üç harfli bir sözcüğü kendiniz bir karta yazın; çocuk her harfi gösterirken sesini söylesin.
Destek cümlesi: “İlk harfi göster ve sesini söyle. Şimdi sonrakini. Şimdi birleştir.”
Sık karışıklık: Çocuk ilk harfe ya da resme bakıp tahmin edebilir. Resmi kapatıp harf harf okutun, sonra resme bakın.
Aktarımı gözlemleme: Bir harfle ayrılan yeni bir sözcük verin (kar ve kaş, tas ve taş); çocuk sözcüğü sonuna kadar okuyor mu, gözleyin.

Göster: Üç resim var. Sözcük kartlarını oku ve her sözcüğü resminin yerine koy.

Ders 6

Bir sesi değiştir

Hedef: Kısa bir sözcükte her seferinde yalnız bir sesi değiştirerek yeni sözcükler yapar.

Sesi tek tek değiştirmek sözcüklerin nasıl kurulduğunu gösterir. Kartlar yazılmış sözcüğü gösterir. Türkçede yazım sestir; bu yüzden bir harfi değiştirmek bir sesi değiştirmektir. Merdivenin her basamağında tam olarak bir ses değişir; iki ses değişirse bu bir basamak olmaz. Aynısını kâğıt kartlarla da yapabilirsiniz: bir harf kartını değiştirip yeni sözcüğü yüksek sesle okuyun.

Başlangıç: k, a, r kartlarını masaya koyup “kar” okuyun. İlk kartı n ile değiştirip yeni sözcüğü okuyun.
Destek cümlesi: “Hangi ses değişti? Hangi sesler aynı kaldı?”
Sık karışıklık: Çocuk iki sesi birden değiştirebilir ya da gerçek olmayan bir şey kurabilir. Şöyle deyin: bir seferde bir kart; yeni sözcüğü yüksek sesle oku.
Aktarımı gözlemleme: Yeni bir başlangıç sözcüğü verin; çocuk değişen sesi ve aynı kalan sesleri söyleyebiliyor mu, gözleyin.

Göster: Resimde bir zar var. a ve r sesleri sabit. Boş yere eksik ilk sesi koy.

Ders 7

Cümleyi oku

Hedef: Kısa bir cümleyi sözcük sözcük okur ve ne anlattığını söyler.

Kısa bir cümle, kim ve ne sorularını yanıtlayan küçük bir öyküdür. Cümleyi okumak, sözcükleri sırayla söylemek ve birlikte ne dediklerini düşünmektir. Cümle büyük harfle başlar, noktayla biter ve yalnız yazılanı söyler. Türkçede yazı büyük ölçüde sesi izler, bu yüzden çocuk sözcükleri heceleyerek okuyabilir. Kâğıt üzerinde her karta bir sözcük yazıp çocuğun kartları sıraya dizmesini isteyebilirsiniz.

Başlangıç: Kâğıda “Kedi süt içiyor.” yazın ve birlikte okurken parmağınızı her sözcüğün altında kaydırın. Cümlenin kimden söz ettiğini sorun.
Destek cümlesi: “Kimden söz ediyor? Ne söylüyor?”
Sık karışıklık: Çocuk sonuna kadar okumak yerine resimden ya da ilk sözcükten tahmin edebilir, cümlede olmayan şeyler ekleyebilir. Şöyle deyin: sonuna kadar oku ve yalnız sözcüklerin söylediğini anlat.
Aktarımı gözlemleme: Yeni bir kısa cümle verin; çocuk her sözcüğü okuyor mu, kimden söz edildiğini söylüyor mu ve yalnız yazılanı kullanıyor mu, gözleyin.

Göster: Cümleyi oku. Kimden söz edildiğini söyleyen kartı birinci yere, ne yaptığını söyleyen kartı ikinci yere koy.

Ders 8

Resme uygun cümle

Hedef: Yeri söyleyen sözcük dahil her sözcüğü okuyarak bir resme uyan cümleyi seçer.

Bir cümleyi resimle eşlemek için çocuk her sözcüğü okur, sonra gördükleriyle karşılaştırır. “Üstünde”, “içinde”, “altında”, “yanında” gibi yer bildiren küçük sözcükler resmi tamamen değiştirebilir. Tek bir sözcük uymuyorsa, ötekiler uysa bile cümle resme uymaz. Görevlerdeki resimlerde ad yerine harf bulunur; böylece çocuğun okuması gerekir. Resimleri göremeyen bir çocuğa resimleri bir yetişkin anlatmalıdır.

Başlangıç: Çocuğun önüne küçük bir top ve bir kutu ya da bir bardak ve bir kitap koyun. “Top kutunun üstünde.” deyip topu hareket ettirin; sonra her yer için yeni bir cümle isteyin.
Destek cümlesi: “Hangi sözcük yeri söylüyor? Resim bunu gösteriyor mu?”
Sık karışıklık: Çocuk yalnız ilk sözcükleri okuyup ya da bir resim tanıdık göründüğü için seçebilir. Şöyle deyin: sonuna kadar oku, sonra yeri söyleyen sözcüğü kontrol et.
Aktarımı gözlemleme: Oyuncaklarla ilgili yeni bir cümle söyleyin; çocuk uygun yeri gösteriyor mu ve yeri söyleyen sözcüğü belirtebiliyor mu, gözleyin.

Göster: İki cümleyi de oku. Onlara uyan iki resme dokun.

Bu setin ilerlemesi

Tamamlanan dersler bu tarayıcıda kalır. Bu seti sıfırlamak diğer Kids derslerini ve diğer ürünlerin verilerini korur.