Yazdırılabilir rehber · 6–8 yaş

Hece’nin Duygu Defteri

Her derste Hece, Piko ve Tosbi’nin kurgusal öyküleri kullanılır. Çocuktan seçmeden önce ipucunu ya da nedeni söylemesini isteyin. Bazı görevler açıktır: duygu kartları olasılıkları gösterir, bir yüzün ya da bir çocuğun kesinlikle ne hissetmesi gerektiğini değil; birden fazla cevap uyabilir. Diğer görevler sıradaki adımla ilgilidir ve güvenli ya da nazik adım uyan adımdır. Çocuk metinlerinde her öykünün güvenilen yetişkini “öğretmen” olarak geçer; isterseniz “güvendiğin bir yetişkin” diyebilirsiniz. Çocuktan kişisel bir olayı, bir aile konusunu ya da kendi duygusunu anlatmasını asla istemeyin.

Malzeme: Ekran yeterlidir. İsteğe bağlı: duygu ve davranış resimleri için büyük kâğıt kartlar ve sıra için bir zamanlayıcı. Hiçbir şey kaydedilmez, fotoğraflanmaz, yazılmaz ya da paylaşılmaz; kişisel bilgi gerekmez. Çocuk konuşmak yerine bir kartı gösterebilir.

Dersleri aç

Neyi gözlemleyebilirsiniz?

Çocuğun olanı birinin hissinden ayırıp ayırmadığına, ikinci bir olasılığa yer bırakıp bırakmadığına, neyin yardımcı olacağını adlandırıp adlandırmadığına, güvenli bir davranış seçip seçmediğine ve bir “hayır” cevabına saygı gösterip göstermediğine bakın. Yüzleri puanlamayın, belirli bir duyguyu ya da sakinleşme tekniğini zorunlu tutmayın. Göstermek, söylemek ve kart taşımak kabul edilir. Çocuğun ihtiyacı olduğunda ara verin.

“Ne oldu, arkadaş içinden ne söyledi?” ya da “Piko herkesi güvende tutacak ne yapabilir?” diye sorun. Bunlar öğrenme etkinlikleridir; psikolojik değerlendirme ya da korunma dersi değildir. Yıldız yalnızca bu cihazda ders görevini kaydeder; duyguyu, davranışı ya da becerisini ölçmez. Gerçek çocukların anlayışı, eğitimci incelemesi ve ekran okuyucular ayrıca doğrulanmalıdır.

Ders 1

Ne oldu, nasıl hissettim?

Hedef: Kısa bir öyküde olan şeyi, karakterin onu nasıl hissettiğinden ayırır.

Olayı duygudan ayırmak, duygular hakkında konuşmanın ilk adımıdır. Olanı herkes görebilir ya da duyabilir; duyguyu ise onu yaşayan kişi söyler. Duygu kartları bir karakterin söylediğini gösterir, bir yüzün ne anlama gelmesi gerektiğini değil; bir resimden kimsenin duygusu okunamaz. İki bölümü ayıran her ifadeyi kabul edin; örneğin “Top yuvarlanıp gitti. Olan bu. Tosbi endişeli diyor.” Her öyküyü kurgusal karakterlerle sürdürün: çocuğa kendi yaşadıklarını ya da duygularını sormayın.

Başlangıç: Hece hakkında iki cümlelik bir öykü anlatın; örneğin piknik iptal oluyor ve Hece “Üzüldüm” diyor. Hangi cümlenin ne olduğunu söylediğini sorun.
Destek cümlesi: “Ne görebilir ya da duyabilirdik? Hece içinden ne söyledi?”
Sık karışıklık: Çocuk “üzgün”e olay, “yağmur yağdı”ya duygu diyebilir. Açıkça söyleyin: “Yağmur olan şeydir. Üzgün, Hece’nin hissidir. İki bölüme de ihtiyacımız var.”
Aktarımı gözlemleme: Öyküyü değiştirin; örneğin pikniği kayıp bir kalemle değiştirin. Çocuğun hâlâ önce olanı, sonra karakterin söylediği duyguyu adlandırıp adlandırmadığına bakın.

Göster: Hece’nin yapbozunda bir parça eksik. Hece “Endişelendim” diyor. Önce ne olduğunu, sonra Hece’nin nasıl hissettiğini yerine koy.

Ders 2

Aynı olay, farklı duygular

Hedef: İki arkadaşın aynı olay hakkında farklı duygular hissedebileceğini söyler; tahmin etmek yerine sormayı seçer.

İnsanlar aynı olay hakkında farklı şeyler hissedebilir ve hiçbir duygu yanlış değildir. Duygu, kişinin neyi sevdiğine, neyi bildiğine ve neyi denediğine bağlıdır; bu yüzden olay tek başına bir şey söylemez. Kartlar olasılıkları gösterir, bir cevap anahtarını değil. Çocuk bir karakter için tek bir duygu söylerse “Başka bir arkadaş için başka ne doğru olabilir?” diye sorun. Çocuğa kendisinin ne hissedeceğini sormayın ve gerçek sınıf arkadaşlarını örnek olarak kullanmayın.

Başlangıç: Yeni yapboz kartını ve iki karakter kartını yerleştirin. Şöyle deyin: “Piko heyecanlı olduğunu söyledi. Tosbi henüz bir şey söylemedi.”
Destek cümlesi: “Tosbi de aynısını hissediyor olabilir mi? Farklı bir şey hissediyor olabilir mi? Bunu nasıl öğrenebiliriz?”
Sık karışıklık: Çocuk duyguyu olayın belirlediğini ya da farklı hisseden bir arkadaşın yanıldığını düşünebilir. Şöyle deyin: “Aynı olay, farklı duygular. Biz sorarız.”
Aktarımı gözlemleme: Olayı yeni bir sınıf ya da yüksek sesli müzikle değiştirin. Çocuğun hâlâ iki olası duygu sunup tahmin etmek yerine sormayı seçip seçmediğine bakın.

Göster: Yeni bir sınıf açılıyor. Hece ile Tosbi içeri giriyor. Hece’nin hissedebileceği bir duyguyu, Tosbi’nin hissedebileceği farklı bir duyguyu seç. Sonra neyi sorabileceğini seç.

Ders 3

İhtiyacımı söylüyorum

Hedef: Neyin yardımcı olacağını kısa bir “…ihtiyacım var” cümlesiyle söyler; bunu suçlamaktan ve emretmekten ayırır.

İhtiyaç, şu anda neyin yardımcı olacağıdır ve “…ihtiyacım var” diye söylenir. Bu bir talep değildir: arkadaş evet diyebilir, “şimdi olmaz” diyebilir ya da başka bir yol önerebilir. Bazı çocuklar cümleyi söylemek yerine bir resim kartını göstermeyi daha kolay bulur; bu da uygundur. Buradaki ihtiyaçlar örnektir, tam bir liste değildir; kimseye kendi ihtiyacının ne olduğu sorulmaz. İhtiyaçları sıralamayın ve bir ihtiyacı zayıflık saymayın.

Başlangıç: Endişeli duygu kartını gösterin ve sorun: “Şu anda Tosbi’ye ne yardımcı olur?” Sonra dört “…ihtiyacım var” kartını okuyun.
Destek cümlesi: “Ne yardımcı olur? Bunu ‘…ihtiyacım var’ diye söyleyebilir misin?”
Sık karışıklık: Çocuk bir ihtiyacı suçlamaya (“Sen hep…”) ya da emre çevirebilir. Şöyle deyin: “Bu, arkadaşın ne yaptığını söylüyor. Piko’ya ne yardımcı olur? ‘…ihtiyacım var’ diye başla.”
Aktarımı gözlemleme: Öyküyü değiştirin; örneğin boyaları paylaşmaya çevirin. Çocuğun arkadaşının neyi yanlış yaptığını söylemek yerine neyin yardımcı olacağını söyleyip söylemediğine bakın.

Göster: Tosbi yeni yapboz yüzünden endişeli ve bir arkadaşın yapbozu birlikte incelemesini istiyor. Önce Tosbi’nin nasıl hissettiğini, sonra Tosbi’nin ne diyebileceğini yerine koy.

Ders 4

Duygu büyüyünce seçenekler

Hedef: Büyük bir duygu için yavaş nefes, sayma, kısa mola ya da bir yetişkine söyleme gibi güvenli seçenekleri adlandırır; bunları zarar verebilecek seçeneklerden ayırır.

Bunlar seçeneklerdir; zorunlu bir rutin değildir. Nefes egzersizi öğretmeyin, süre tutmayın, çocuktan sınav gibi denemesini istemeyin: bazı çocuklar mola, sayma ya da bir kişiyi nefesten daha kolay bulur ve hepsi uygundur. Bir duygunun geçmesi gerekmez; güvenli seçim kimseyi incitmeyen seçimdir. Çocuk huzursuz görünürse etkinliğe ara verin ve mola önerin. Ders, gerçek kişilere duyulan öfkeyi asla sormaz.

Başlangıç: Dört seçenek kartını gösterin ve şöyle deyin: “Piko kızgın. İşte dört güvenli seçenek. Piko birini seçebilir.” Kimsenin birini denemesi gerekmez.
Destek cümlesi: “Kızmak sorun değil. Herkesi güvende tutan ne yapabiliriz?”
Sık karışıklık: Çocuk güvenli bir seçimin duyguyu yok etmesi gerektiğini ya da “sakin ol”un bir emir olduğunu düşünebilir. Şöyle deyin: “Duygu kalabilir. Onunla ne yapacağımızı biz seçeriz.”
Aktarımı gözlemleme: Öyküyü bir türlü olmayan bir resimle değiştirin. Çocuğun güvenli bir seçenek sunup yardım almanın bir yolu olarak bir yetişkini de adlandırıp adlandırmadığına bakın.

Göster: Tosbi’nin resmi bir türlü olmuyor ve Tosbi çok kızgın. Önce bir güvenli seçenek, sonra Tosbi’nin kime söyleyebileceğini yerine koy.

Ders 5

Sıra ve adil kurallar

Hedef: Herkese sıra veren adil bir kuralı izler; sırayı atlamanın neden adil olmadığını söyler.

Adil bir kural herkese aynı şansı verir, oyundan önce kararlaştırılır ve herkes tarafından sürdürülür. Sıra bir kuraldan, bir zamanlayıcıdan ya da sormaktan çıkabilir; herkes anlaşırsa değişebilir. Sıra istemeyen bir arkadaş pas geçebilir: bu onun seçimidir. Gerçek sınıf arkadaşlarını kullanmayın, kimin sık dışarıda kaldığını sormayın; kurgusal arkadaşlarla topu, kızağı ve zamanlayıcıyı kullanın.

Başlangıç: Üç karakter kartını yan yana dizin ve sırayı yüksek sesle söyleyin: Hece, Piko, Tosbi, sonra yine Hece. Elinizde varsa her sırayı bir zamanlayıcı ile ölçün.
Destek cümlesi: “Sıra kimde? En uzun kim bekledi? Bu, herkes için neyi adil yapıyor?”
Sık karışıklık: Çocuk “adil”in “istediğimi almak” demek olduğunu ya da kısa bir turun zararsız olduğunu düşünebilir. Şöyle deyin: “Adil, herkesin aynı şansı alması demektir.”
Aktarımı gözlemleme: Sırayı değiştirin; örneğin Tosbi, Hece, Piko olsun, ya da oyuncağı değiştirin. Çocuğun eski sırayı hatırlamak yerine yeni sırayı izleyip izlemediğine bakın.

Göster: Hece, Piko ve Tosbi tek bir kızakta sırayla kayıyor. İlk Hece kayıyor. Piko’dan hemen sonra Tosbi kayıyor. Arkadaşları sıraya diz.

Ders 6

Saygılı bir hayır

Hedef: Açık ve nazik bir hayır der; bir arkadaşı hayır dediğinde durur ve buna saygı gösterir.

Sınır, her kişinin bir oyuncak, bir oyun ya da biraz yalnız kalmak gibi şeylerde ne istediğini ya da istemediğini söyleme hakkıdır. Bu dersi kurgusal oyuncak ve oyunlarla sürdürün; dokunma alıştırması yapmayın, çocuğun itaatini sınamayın. Saygılı bir hayır için uzun bir sebep ya da göz teması gerekmez. Hayır duyan arkadaş üzülebilir; bu duyguya da izin vardır. Bir çocuk size birinin hayırdan sonra durmadığını söylerse dinleyin ve ciddiye alın. Bu set tam bir korunma programı değildir.

Başlangıç: İki karakter kartıyla boya kartı üzerinden bir istek ve bir hayır canlandırın. Hayırı sakin ve kısa bir sesle yüksek sesle söyleyin.
Destek cümlesi: “Açık bir hayır kısa olabilir. Arkadaş şimdi ne yapabilir?”
Sık karışıklık: Çocuk bir hayırın açıklanması gerektiğini ya da tekrar tekrar sormanın kibar olduğunu düşünebilir. Şöyle deyin: “Hayır yeter. Hayır duyunca dururuz.”
Aktarımı gözlemleme: İstenen şeyi boyalardan kitaba çevirin. Çocuğun hâlâ kısa ve nazik bir hayır deyip hayır duyunca durup durmadığına bakın.

Göster: Piko Hece’yi bir oyuna çağırıyor. Hece hayır diyor ama Piko ısrar ediyor. Hece’nin ne dediğini, sonra ne yaptığını ve kime söylediğini yerine koy.

Ders 7

Özür dilemek, onarmak

Hedef: Üç adımda durumu düzeltir: ne olduğunu söyler, özür diler, düzeltmek için bir şey yapar.

Özrün üç bölümü vardır: ne olduğunu söylemek, özür dilemek ve durumu düzeltmek. Özür bir ceza ya da sihirli bir söz değildir; bu yüzden bir tartışmayı bitirmek için çocuğa zorla özür dilettirmeyin. Kazalar da özür ve onarımı hak eder; “kaza oldu” demek, ne olduğunu söylemenin bir parçası olabilir. Arkadaş hemen affetmek zorunda değildir ve bir onarım önerisi geri çevrilebilir; bu yüzden Piko dokunmadan önce sorar ve bekler. Çocuğa gerçek çatışmaları sormayın, birine özür dilemesini sınav gibi istemeyin.

Başlangıç: Üç adım resmini gösterin: bir patlama işareti, kalpli bir balon ve bir somun anahtarı. Yırtık bir sayfa gibi kurgusal bir öyküyle bunları sırayla söyleyin.
Destek cümlesi: “Ne oldu? Nazik söz nedir? Düzeltmek için ne yapabiliriz?”
Sık karışıklık: Çocuk özrün yeterli olduğunu ya da “özür dilerim”in arkadaşın “önemli değil” demesi gerektiği anlamına geldiğini düşünebilir. Şöyle deyin: “Özür bir armağandır. Arkadaşın ne zaman daha iyi hissedeceğine kendisi karar verir.”
Aktarımı gözlemleme: Öyküyü yırtık sayfadan dökülen bir bardağa çevirin. Çocuğun hâlâ üç adımı sıraya koyup suçlayıcı bir cümleyi dışarıda bırakıp bırakmadığına bakın.

Göster: Piko kazara Hece’nin blok kulesini yıkıyor. Piko’nun üç adımını sıraya koy.

Ders 8

Destek istemek

Hedef: Güvendiği bir yetişkini seçer ve üç adımda destek ister: yanına gider, konuşmak için sorar, sonra neyin yolunda gitmediğini ve neye ihtiyacı olduğunu söyler.

Bu ders, kurgusal karakterlerle kimden ve nasıl destek isteneceğini ele alır. Çocuklar güvendikleri yetişkinleri kendileri seçer; özel konuları sormadan her çocuğun en az bir kişi düşünmesine yardım edin. Çocuğa onu neyin endişelendirdiğini sormayın. Bir çocuk size gerçek bir endişeden ya da zarardan söz ederse dinleyin, teşekkür edin ve kurumunuzun kendi korunma adımlarını izleyin; bu set bir korunma programı değildir ve bir şeyin ne zaman güvensiz olduğuna karar vermez. Meşgul bir yetişkin “Şimdi olmaz ama seni bulacağım” diyebilir ve bunu yapmalıdır.

Başlangıç: Yetişkin kartını, soru kartını ve yardım kartını gösterin. Şöyle deyin: “Hece’nin bir endişesi var. Hece kime sorabilir?”
Destek cümlesi: “Hece kime sorabilir? Hece ilk önce ne diyebilir?”
Sık karışıklık: Çocuk bir endişenin söylenemeyecek kadar küçük olduğunu ya da söylemenin “ispiyonculuk” olduğunu düşünebilir. Şöyle deyin: “Destek istemek ispiyonculuk değildir. Yardım eder.”
Aktarımı gözlemleme: Öyküyü endişeden Piko’nun anlamadığı bir derse çevirin. Çocuğun hâlâ bir yetişkine gidip konuşmak için sorup neye ihtiyaç olduğunu söyleyip söylemediğine bakın.

Göster: Piko dersi anlamadığı için endişeli. Piko’nun kime sorduğunu, önce ne dediğini ve sonra ne dediğini yerine koy.

Bu setin ilerlemesi

Tamamlanan dersler bu tarayıcıda kalır. Bu seti sıfırlamak diğer Kids derslerini ve diğer ürünlerin verilerini korur.