9–10 yaş · 8 küçük keşif
Piko’yla Mantık
Örneklerden kural bulma, iki kuralı birlikte kullanma, eleme tabloları, adımların sırası, tekrar komutları, koşullar, hata bulma ve gerekçeli tek cevap.
- Öğren
- Oyna
- Göster
Bir ders seç. Dilediğin keşfe yeniden dönebilirsin.
Dersleri oku
Kuralı bul
Bir örnek kümesindeki her örneğe uyan kuralı adlandırır.
Kural, bir örnek kümesindeki her örneğin paylaştığı özelliktir. 3, 6 ve 9’a birlikte bak.
“3’ün katları” kuralı 3, 6 ve 9’a uyar: 3 × 1, 3 × 2 ve 3 × 3. Her sayı kurala uyar.
Karşı örnek: “3’ün katları” kuralı, kümeye 10 eklenince bozulur; çünkü 10, 3’ün katı değildir. Bir örneği bozan kural, aranan kural değildir.
Dene: 2, 4, 6 ve 8 sayılarına hangi kural uyar? Yalnızca ilk örneğe değil, her birine bak.
İki kuralı birlikte
İki kuralı aynı anda sağlayan öğeleri bulur.
İki kural birlikte çalışabilir. “Hem … hem …” demek, iki kuralın da aynı anda doğru olması demektir. 4, 6, 8 ve 9’a bak.
Kural A: sayı çifttir. Kural B: sayı 6’dan büyüktür. 8 hem çifttir hem 6’dan büyüktür; iki kurala da uyar.
Karşı örnek: 9, 6’dan büyüktür ama tektir. Yalnızca B kuralına uyar; iki kurala birden uymaz.
Dene: 4 çifttir, ama 6’dan büyük değildir. Hangi kuralı bozar?
Tabloda eleyerek bul
Eleme tablosu ve ipuçlarını kullanarak bir eşleşmeyi bulur.
Eleme tablosunda her arkadaşın bir satırı, her hayvanın bir sütunu vardır. Çarpı, “olanaksız” demektir.
İpucu 1: Selin’in kedisi yok. Selin satırındaki kedi kutusuna bir çarpı koy. Her çarpı bir bilgiyi gösterir.
Karşı örnek: tek bir çarpı bulmacayı çözmez. Selin’in köpeği ya da kuşu hâlâ olabilir; ipuçlarını okumaya devam et.
Dene: 1. ve 2. ipuçlarından sonra Selin ile Can’a yalnızca köpek ve kuş kalır. 3. ipucu, Selin’in hangisine sahip olduğunu belirler.
Adımların sırası
Bir adım listesinin sonucunu öngörür ve sıranın sonucu değiştirdiğini gösterir.
Bir program, adımların bir listesidir. Bilgisayar onları yukarıdan aşağıya çalıştırır. x = 3 ile başlayalım.
A adımı: 4 ekle. B adımı: 2 ile çarp. Önce A, sonra B: 3 + 4 = 7, 7 × 2 = 14.
Karşı örnek: aynı iki adım ters sırayla farklı sonuç verir. Önce B, sonra A: 3 × 2 = 6, 6 + 4 = 10.
Dene: sıra sonucu değiştirir. Adımları yukarıdan aşağıya oku ve hiçbirini atlama.
Adımları tekrarla
Bir tekrar komutunu, temsil ettiği tam adım listesine açar.
“2 kez tekrarla: sağa, aşağı” komutu aynı adımları iki kez çalıştırır: sağa, aşağı, sağa, aşağı.
Sol üst kareden başla. Sağa, aşağı, sağa, aşağı izlersen sağ alt köşeye ulaşırsın.
Karşı örnek: “2 kez tekrarla: sağa, aşağı”, “sağa, sağa, aşağı, aşağı” ile aynı değildir. Tekrarın içindeki sıra değişmez.
Dene: “3 kez tekrarla: aşağı” komutunun adımlarını tek tek yaz. Kaç adım var?
Eğer ise, değilse
Bir programın hangi dalı izleyeceğine karar vermek için eğer–değilse kuralını uygular.
Koşul, evet ya da hayır diye cevaplanan bir sorudur. “x 5’ten küçük” ifadesi ya doğrudur ya da yanlıştır.
Koşul doğruysa birinci dal çalışır, yanlışsa öteki dal çalışır. Örnek: x = 3, 5’ten küçüktür; o hâlde 5 ekle. Sonuç 8.
Karşı örnek: x = 7, 5’ten küçük değildir; o hâlde öteki dal çalışır: 5 çıkar. Sonuç 2’dir, 12 değil.
Dene: x = 5. 5, 5’ten küçük müdür? Dikkat: “5’ten küçük” ifadesi 5’in kendisini içermez.
Hatayı bul
Kısa bir programdaki tek hatalı adımı bulur ve düzeltmeyi kontrol eder.
Hata ayıklama, bir programı adım adım kontrol ederek yanlış giden ilk adımı bulmaktır.
Program: sağa, sağa, aşağı, sol. Hedef orta satırın en sağı. Son adımdan sonra robot hedefte değil, orta satırın ortasındadır.
Karşı örnek: “aşağı” adımı hatalı değildir. Onsuz robot orta satıra hiç inmez.
Dene: bir adımı silip programı yeniden çalıştır. Hangi silme robotu hedefte bırakır?
Tek cevap, gerekçesiyle
Dört ipuçlu, tek cevaplı bir bulmacayı çözer ve kararı hangi ipucunun verdiğini söyler.
İpuçlarını sırayla oku. Her ipucu bazı cevapları eler. Hâlâ işe yarayan ipuçlarını sakla.
4. ipucu, Ece’nin ikinci bittiğini söyler. 3. ipucu, Deniz’in sonuncu bittiğini söyler; Deniz dördüncüdür. Bu iki sıranın sahibi belli.
Karşı örnek: 1. ipucu tek başına bir sıra vermez. Selin, Ece’den önce bitirdi; ama bu, Selin’in sırasını belirlemez: Selin birinci, ikinci ya da üçüncü olabilir.
Dene: 4. ipucuna göre Ece ikinci. Selin, Ece’den önce bitirdiği için birinci olmak zorunda. Can hangi sırada bitirebilir?