3–5 yaş · 8 küçük keşif
Tosbi’yle Doğayı Keşfet
Canlılar, bitkiler, hava, mevsimler ve doğayı korumak üzerine sekiz keşif.
- Öğren
- Oyna
- Göster
Bir ders seç. Dilediğin keşfe yeniden dönebilirsin.
Dersleri oku
Çevremizdeki canlılar
Açık bitki ve hayvan örneklerini taş ve üretilmiş oyuncaktan ayırt eder.
Tosbi bir taşın yanında bir bitki görüyor. Bitki canlıdır: su alır, büyür, yeni yapraklar açar. Taş canlı değildir; büyümez.
Kuş da canlı. Yem yer, su içer, yumurtadan çıkar ve büyür. Oyuncak top ise fabrikada yapılır; büyümez.
Top yuvarlanır ama canlı değildir. Ağaç hiç yürümez ama canlıdır! Canlılar büyür ve beslenir.
Bitki ve kuş canlı. Taş ve top canlı değil. Şimdi sıra sende!
Bitkinin bölümleri
Basitleştirilmiş bütün bitki çiziminde kökü, gövdeyi ve yaprağı bulur.
Bu çizim bitkinin tamamını gösteriyor, toprağın altını da. Mor halka kökleri gösteriyor. Kökler bitkiyi tutar ve topraktan su alır.
Topraktan yukarı uzanan kısım gövde. Gövde bitkiyi dik tutar ve suyu yukarı taşır.
Yandaki yeşil, yassı kısım yaprak. Yapraklar güneş ışığıyla bitkiye besin yapar.
Kökler aşağıda, gövde ortada, yaprak yanda. Halkanın nerede olduğuna bak!
Tohumdan genç bitkiye
Gösterilen büyüme modelinde tohum, çıkan kök ve genç bitkiyi sıralar.
Bu resimler aynı fasulyeyi gösteriyor. Önce küçük bir tohum var. Tohum toprakta su alınca filizlenir.
Kök aşağı, filiz yukarı büyür. Günler sonra yapraklı bir fide olur. Büyümek zaman alır!
Sıramız: tohum, filizlenen tohum, fide. Hepsi aynı fasulye!
Kocaman meşe ağacı da küçük bir palamuttan başlar. Palamut fidan olur, fidan ağaç olur. Bu yıllar sürer!
Sulamadan önce bak
Bitki resminden su miktarı belirlemek yerine önce gözlemle, sonra sor planı kurar.
Bitkiler su ister ama her bitki farklıdır. Kaktüs az su ister, eğrelti otu daha çok. Tosbi bu bitkiyi tanımıyor.
Önce toprağa bakılır. Kuru toprak açık renkli ve tozludur. Nemli toprak daha koyudur.
Saksıyı ağzına kadar suyla doldurmak bitkiye iyi gelmez. Çok su kökleri çürütebilir.
Tosbi’nin planı: önce toprağa bak, sonra bir büyüğüne söyle.
Hava nasıl?
Güneşli hava, yağmur ve bulutları açıkça anlatılan hava gözlemleriyle eşleştirir.
Hava durumu, dışarının nasıl olduğudur: güneşli mi, yağmurlu mu, rüzgârlı mı? Bu resimde güneş parlıyor.
Bu resimde buluttan damlalar düşüyor: yağmur yağıyor! Damla yoksa yalnız bulut var demektir.
Rüzgâr, hareket eden havadır. Onu göremeyiz ama yaprakların uçuştuğunu görürüz.
Tosbi hava defterine yazıyor: sabah güneşli, öğleden sonra yağmurlu.
Mevsimler
Belirtilen başlangıçtan ilkbahar–yaz–sonbahar–kış döngüsünü sürdürür.
Bir yılda dört mevsim var: ilkbahar, yaz, sonbahar, kış. Kıştan sonra yeniden ilkbahar gelir.
İlkbaharda çiçekler açar. Yazın hava sıcaktır. Sonbaharda yapraklar dökülür. Kışın hava soğur.
Yazdan başlarsak: yaz, sonbahar, kış, ilkbahar. Sıra hep aynı; bir daire gibi döner.
Başlangıç mevsimini iyi dinle, sonra kartları sırala.
Hayvanların evleri
Hayvanları kurgusal gözlemde anlatılan belirli yaşam alanlarına eşleştirir.
Her canlının yiyecek, su ve saklanacak yer bulduğu bir evi var. Ayı mağarada uyur. Bu kurbağa ise göletin kıyısında yaşıyor.
Sincap ormanda yaşar. Ağaçlarda fındık ve palamut bulur, ağaç kovuğunda uyur.
Bir yerde birçok hayvan yaşayabilir. Kuş da ormanda yaşıyor; dalın üstüne yuva yapıyor.
Kurbağa gölette, sincap ve kuş ormanda. Hadi yerlerine koyalım!
Doğayı koruyalım
Kurgusal sahnede bitkiyi yerinde bırakmayı ve çöp için yetişkine sormayı eşleştirir.
Tosbi çayırda bir çiçek görüyor. Çiçeği koparmıyor; yerinde kalırsa büyümeye devam eder, arılar da ona konar.
Çayırda çöp var! Tosbi çöpe dokunmuyor, bir büyüğüne söylüyor. Büyükler çöpü eldivenle toplar.
Kuşların yuvaya ihtiyacı var. Uzaktan izlersek kuş korkmaz.
Plan: çiçeği yerinde bırak, çöpü bir büyüğüne söyle.